خبر روزانه – خرید تیرآهن برای پروژه‌های عمرانی یک انتخاب ساده نیست، بلکه عامل مهمی در تعیین هزینه نهایی و زمان اتمام پروژه است. در چنین شرایطی تحلیل دقیق قیمت تیرآهن اهمیت زیادی دارد، چون ممکن است قیمت‌ها آرام به نظر برسند. اما نگاه صرف به قیمت تیرآهن نمی‌تواند تصویر واقعی و درستی از بازار تیرآهن بدهد. بلکه نیازمند تحلیل دقیق قیمت تیرآهن است تا منطق نوسان‌ها و ثبات‌ها مشخص شود و پیمانکاران و مهندسین بتوانند زمان مناسب خرید را تشخیص دهند.

چرا تحلیل قیمت تیرآهن امروز فقط یک بررسی عددی نیست؟

به گزارش خبر روزانه به نقل از آهن پرایس، در سال‌های نه چندان دور قیمت تیرآهن،  ساده بود. اما این روزها ورق برگشته و قیمت تیرآهن، بازتابی از رفتار پروژه‌های عمرانی، زمانبندی اجرا و میزان اطمینان فعالان بازار است. تحلیلی که صرفا به قیمت روز نگاه کند و رفتار پروژه‌ها را در نظر نگیرد، درک درستی از بازار نخواهد داشت و تصویر کاملی از واقعیت بازار نخواهد بود.

قیمت تیرآهن به شدت به نیاز واقعی پروژه‌ها گره خورده است. اگر پروژه‌ها با احتیاط اجرا شوند، بازار به جای جهش یا ریزش، واکنش‌های محدود و مقطعی نشان می‌دهد. بنابراین زمانی به تحلیل درست از بازار می‌رسیم که علاوه بر قیمت لحظه‌ای تیرآهن، تصمیماتی که درباره پروژه عمرانی گرفته می‌شود هم در نظر گرفته شود. این رویکرد برای مدیریت هزینه و زمانبندی خرید مهم است.

رفتار بازار تیرآهن در هفته‌ های اخیر چه پیامی به پروژه ‌ها می ‌دهد؟

بازار تیرآهن در چند هفته گذشته (دی و بهمن ۱۴۰۴) رفتاری محتاطانه، کم‌نوسان و عمدتا فرسایشی داشته است. قیمت‌ها جهش یا افت شایان توجهی نداشته و بیشتر در حال انتظار و مکث بوده اند، نه تصمیم‌گیری قاطع. این وضعیت نشان می‌دهد اطمینان کافی برای سرمایه‌گذاری و خریدهای سنگین ندارد و خریدها عمدتا کم‌حجم و مصرفی بوده‌اند که البته بی‌دلیل نیز نبوده است.

همچنین در چند هفته گذشته، شاهد افزایش مداوم هزینه‌های جاری پروژه‌های عمرانی همبوده‌ایم که باعث شده پیمانکاران و سازندگان پروژه‌های عمرانی بدون رفتار هیجانی، سعی کنند به حداقل میزان ممکن تیرآهن بخرند و از انبار کردن آن بپرهیزند.

از دیگر سو با بالا گرفتن تنش‌های منطقه‌ای، بحث فعال شدن مکانیسم ماشه و فشارهای خارجی، فضای تصمیم‌گیری برای پروژه‌های بزرگ، مبهم شده و سازندگان بزرگ ترجیح می‌دهند به‌جای خریدهای سنگین، تصمیمات کوتاه‌مدت بگیرند. تمایل به شروع پروژه‌های عمرانی جدید کاهش پیدا کرده و اغلب فقط روی به اتمام رساندن پروژه‌های نیمه‌کاره تمرکز دارند.

کدام سایزهای تیرآهن زودتر تغییر قیمت را نشان می‌دهند؟

تیرآهن‌های سایز ۱۴ و ۱۶ به‌خاطر کاربردهای گسترده‌ای که دارند مثل دماسنج بازار هستند و اولین واکنش را نسبت به تغییرات نشان می‌دهند. اگر تقاضای مصرفی رشد کند، قیمت این سایزها بلافاصله بالا می‌رود. در دوران رکود هم سریع‌تر از بقیه وارد فاز ثبات یا رکود می‌شوند. پس در نظر داشتن تغییرات قیمت این دو سایز اهمیت زیادی دارد.

سایزهای ۱۸ تا ۲۰ چون در اسکلت‌های سنگین استفاده می‌شوند، نشان‌دهنده ورود پروژه‌های بزرگ هستند. تغییر قیمت آنها کمی پس از سایزهای کوچک‌تر اتفاق می‌افتد اما وقتی شروع شود، تا مدتی پایدار خواهد بود. ثبات قیمت این سایزها نشان‌دهنده فضای محتاطانه در پروژه‌های بزرگ است.

قیمت تیرآهن‌های سایز ۱۲ و سایزهای کم‌مصرف دیگر، دیرتر از بقیه شروع به تغییر می‌کند و معمولا نوسانی کم دامنه دارند که بیشتر تحت تاثیر سیاست‌های انبارداری است و تقاضای واقعی بازار اثر چندانی بر آنها ندارد.

تیرآهن‌های‌ هاش نیز به‌شدت پروژه‌محور هستند و تحت تاثیر بازار عمومی قرار نمی‌گیرند. پس اگر نوسانی داشته باشند، ناگهانی و محدود است و شاخص مناسبی برای تحلیل روند کلی بازار نیست.

تحلیل تکنیکال تیرآهن؛ بازار در انتظار تصمیم است یا در حال فرسایش؟

از نگاه تکنیکال و با در نظر گرفتن بازه ۴ تا ۶ هفته گذشته، هیچ نشانه‌ای وجود ندارد که نشان‌دهند جهش قدرتمند یا ریزش سنگین باشد، بلکه بیشتر بیانگر حرکت خنثی و ملایم است. مثلا قیمت هر شاخه ۱۲ متری تیرآهن ۱۸ ذوب آهن، اوایل دی‌ماه حدود ۱۲۸۰۰۰۰۰ تا ۱۳۰۵۰۰۰۰ تومان بوده و در هفته‌های اخیر نهایتا تا ۱۳۸۰۰۰۰۰ رشد کرده است.

این قضا موجب بلاتکلیفی بازاریان شده و تصمیم‌گیری‌ها قاطع نیست. اما وضعیت، برای خریداران عجول هم مناسب نیست.

• در هفته‌های گذشته، قیمت‌ها، کف‌های جدید با فاصله کم از یکدیگر ثبت کرده‌اند، اما در هنگام بازگشت، قدرت کافی برای عبور از سقف قبلی نداشتند. مثلا در شش هفته گذشته، هر شاخه تیرآهن ۱۶ فایکو از ۸۸۰۰۰۰۰ تا نهایتا ۱۰۷۷۰۰۰۰ رشد کرده است. پس از نظر تکنیکال هنوز دلیل قانع‌کننده‌ای برای تغییر جهت وجود ندارد.
• از نظر حجم معاملات نیز، حجم معاملات چند هفته گذشته در حد متوسط به پایین قرار داشته و خرید سنگین و پیوسته‌ای مشاهده نمی‌شود. این وضعیت در کنار حرکت ناپایدار قیمت نشان می‌دهد بازار در حال انتظار است و معاملات، حالت مصرفی و مقطعی دارند.
• با بررسی میانگین‌های قیمتی می‌بینیم قیمت تیرآهن‌هایی با سایز پرمصرف، از میانگین‌های کوتاه‌مدت یا نزدیک آن، پایین‌تر است و هیچ فاصله قابل توجهی بین آنها وجود ندارد که بیشتر به معنای فرسایش تدریجی است تا آمادگی برای جهش. مثلا تیرآهن‌های ۱۴ و ۱۶ ذوب آهن اصفهان که پرکاربرد هستند، رفتارهای مشابهی داشته‌اند.

تحلیل فاندامنتال تیرآهن از نگاه پروژه‌های عمرانی

از نظر فاندامنتال، بازار حالت مصرف-محور، محتاط و کم‌عمق دارد که بیش از هر عامل دیگری به تصمیمات پروژه‌ها وابسته است. تصمیمات، بیشتر در جهت ادامه دادن پروژه با حداقل ریسک بوده‌اند و رفتار بازار، بیش از پیش‌بینی سود به سمت مدیریت ریسک می رود.

در ادامه برخی از مهم‌ترین فاکتورها در تحلیل فاندامنتال تیرآهن را بررسی می‌کنیم:

• میزان تقاضا، واقعی و در حد مصرف پروژه‌هاست. به نظر می‌رسد خریدهای انبوه و انبارداری، تقریبا حذف شده و تمرکز بازار به سمت سایزهای پرمصرف رفته است. در واقع تقاضا پایدار است ولی قدرتی برای جهش ندارد.
• نقدینگی پروژه‌ها، عامل اصلی رفتار خرید است. در چند هفته اخیر، با افزایش هزینه‌های جانبی پروژه‌ها، توان مالی پیمانکاران نیز به دلیل تورم کاهش داشته و مدیریت نقدینگی، اولویت زیادی پیدا کرده است. پس شاهد ثبات نسبی قیمت‌ها هستیم.
• از دید سیاسی و بین‌المللی نیز مسائلی مانند احتمال تشدید تنش‌ها، نااطمینانی نسبت به آینده روابط خارجی و بحث‌هایی نظیر فعال شدن مکانیسم ماشه مطرح هستند که پیمانکاران پروژه‌های عمرانی را به سمت تصمیمات کوتاه‌مدت و کاهش افق برنامه‌ریزی برده است. به این ترتیب بازار منتظر است و ریسک‌پذیری ندارد.
• در سطح جامعه، تقاضا ضعیف و کنترل‌شده است و شاهد کاهش چشمگیر پروژه‌های عمرانی جدید، تمرکز روی تکمیل پروژه‌های نیمه‌تمام و احتیاط سرمایه‌گذاران برای ورود به یک پروژه جدید هستیم.
• میزان عرضه کارخانه‌ها متناسب با میزان سفارشات است و تولید مازادی دیده نمی‌شود. به این ترتیب موجودی انبارها نیز تحت کنترل است. پس قیمت نه‌تنها ریزش نمی‌کند و بلکه توان جهش نیز ندارد.

آیا ثبات ظاهری قیمت ‌ها به معنی زمان مناسب خرید است؟

ثبات قیمت‌ها به معنی سیگنال خرید و حتی سیگنال فروش نیست. بازار در حال اسنجش تصمیمات گرفته شده برای پروژه‌ها است. البته ظرفیت جهش ناگهانی وجود دارد، اما فعلا محرکی برای آن نیست چون تقاضاها مصرفی هستند و بودجه پروژه‌ها با وسواس زیادی خرج می‌شوند. به این ترتیب میزان خریدهای انبوه برای سرمایه‌گذاری کاهش زیادی داشته است.

این وضعیت نشانه اشباع بازار یا عرضه مازاد نیست، بلکه نتیجه تعلیق تصمیمات بزرگ است.

از منظر پروژه‌های عمرانی، بهتر است فقط پیمانکارانی که نمی‌خواهند درگیر شوک‌های مقطعی بازار شوند و می‌دانند طی یک تا دو ماه آتی مصرف قطعی دارند، به شکل پله‌ای و هدفمند خرید کنند.

پیشنهاد می‌شود پروژه‌هایی که هنوز وارد فاز اجرا نشده‌اند و کسانی که از ترس گران‌تر شدن، می‌خواهند انبار کنند، دست به خرید نزنند، چون این ثبات، دلیل کافی برای خرید هیجانی نیست.

اشتباهات رایج در خرید تیرآهن که هزینه پروژه را بالا می‌برد

در بسیاری از پروژه‌های عمرانی، بالا رفتن هزینه‌ها، فقط به‌خاطر گران‌تر شدن تیرآهن نیست، بلکه به خاطر تصمیمات اشتباه در تعیین روش و زمان خرید است که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره کرد:

• خرید هیجانی براساس شایعه گران یا کمیاب شدن تیرآهن
• خریدهای حجیم بدون برنامه مصرف
• بی‌توجهی به سایزهای مصرفی واقعی پروژه و خرید بیش از حد نیاز
• نادیده گرفتن تند یا کند بودن تغییر قیمت سایزهای مختلف تیرآهن با تغییر شرایط بازار
• تمرکز بر قیمت تیرآهن بدون درنظر گرفتن شرایط تحویل، هزینه حمل، محل بارگیری و ریسک تاخیر
• بی‌توجهی به شرایط سیاسی و اقتصادی در زمان خرید مثل نوسان نرخ ارز، تنش‌های سیاسی، تحریم‌ها و میزان بودجه عمرانی کشور
• نداشتن استراتژی خرید پروژه‌محور و بی‌توجهی به زمانبندی، جریان نقدینگی و فاز اجرای پروژه
• عدم تطبیق خرید با زمانبندی پروژه و خرید زودتر یا دیرتر از زمان مصرف
• عدم توجه به معتبر بودن تامین‌کننده و خرید از تامین‌کننده نامطمئن یا غیرمعتبر به خاطر قیمت پایین‌تر
• از دست دادن فرصت صرفه‌جویی در هزینه‌ها به دلیل در نظر گرفتن یک برند یا یک سایز خاص
• توجه نکردن به هماهنگی تیرآهن با بتن، میلگرد، ورق و تجهیزات اسکلت
• توجه زیاد به قیمت روز و نادیده گرفتن روند بازار
• خرید براساس شایعات یا پیش‌بینی‌های غیرمعتبر
• کنترل نکردن موجودی و سرمایه انبار
• عدم توجه به هزینه کلی پروژه مثل هزینه حمل، انبارداری، نیروی انسانی، تاخیر اجرای پروژه و ضایعات

استراتژی پیشنهادی خرید تیرآهن برای پروژه‌های فعال

با توجه به وضعیت بازار در هفته‌های گذشته، بهتر است استراتژی‌های زیر را در نظر داشته باشید:

• خرید مرحله‌ای براساس نیاز پروژه چون فعلا بازار در فاز انتظار و فرسایش آرام قرار دارد و تورم و نوسانات اقتصادی، هزینه‌های نقدینگی پروژه را محدود کرده است. پس خرید مرحله‌ای ریسک نگهداری طولانی‌مدت تیرآهن و خواب سرمایه را کاهش می‌دهد.
• تمرکز بر سایزهای پرمصرف پروژه چون معمولا سایزهای پرمصرف مثل ۱۶ و ۱۸ زودتر از سایر سایزها تغییر قیمت می‌دهند و مدیریت درست، موجب کنترل هزینه‌ها خواهد شد.
• رصد بازار و انجام پیش‌بینی کوتاه‌مدت قبل از خرید، چون در حال حاضر به دلیل فشارهای سیاسی و اجتماعی، پیش‌بینی بلندمدت سخت است، ولی با تحلیل کوتاه‌مدت می‌توان زمان مناسب خرید منطقی را تشخیص داد و از خرید هیجانی دور بود.
• توجه به اعتبار تامین‌کننده و شرایط تحویل، چون همکاری با یک تامین‌کننده باتجربه و معتبر نظیر آهن پرایس، ریسک‌های سیاسی و اقتصادی را کاهش داده و موجب تحویل به موقع و بهینه شدن هزینه‌های عملیاتی و زمان اجرای پروژه است.
• توجه به بودجه و نقدینگی چون فشار تورمی و افزایش هزینه‌های جانبی باعث نقدینگی محدود شده و مدیریت آن، پاسخگویی بهتری به شرایط بازار و قیمت‌ها است.
• تنوع منابع تامین چون ریسک‌های سیاسی، اقتصادی و ترافیک تولید می‌تواند باعث تخیر یا کمبود عرضه بعضی برندها شود. پس بهتر است برای جلوگیری از توقف پروژه ز چند تامین‌کننده مختلف خرید شود.
• در قراردادهای کوتاه‌مدت امکان تعدیل، تغییر حجم یا تاریخ تحویل در نظر گرفته شود چون ممکن است در آینده، بازاز تحت فشار تورمی تغییر ناگهانی داشته باشند.
• برنامه‌ریزی برای شرایط اضطراری چون فشارهای سیاسی و اجتماعی باعث تاخیر پروژه می‌شود و داشتن برنامه‌ریزی به عدم توقف پروژه در شرایط سخت کمک می‌کند.
• آموزش تیم خرید و مدیر پروژه، چون تصمیم‌های هیجانی موجب افزایش هزینه می‌شود و آموزش پرسنل به خرید هوشمندانه و پروژه‌محور کمک می‌کند.

جمع‌بندی؛ تیرآهن را چه زمانی بخریم و چه زمانی صبر کنیم؟

در هفته‌های گذشته شاهد ثبات نسبی قیمت تیرآهن‌ها با سایزها و برندهای متفاوت بوده‌ایم. پشت این ثبات دلایل زیادی وجود دارد که باعث احتیاط خریداران تیرآهن برای پروژه‌های عمرانی شده است. به دلیل فضای مبهم سیاسی و فضای اقتصادی پرتنش، اکثرا ترجیح می‌دهند به میزان مصرفی و به شکل مرحله‌ای خرید کنند که به نظر می‌رسد در شرایط کنونی، هوشمندانه‌ترین راهکار ممکن است.